TẾT XONG HẾT TIỀN, VẤN ĐỀ KHÔNG Ở TẾT, MÀ LÀ CÁCH CHI TIÊU

Năm nào cũng vậy, sau chuỗi ngày vui cùng gia đình và bạn bè, nhiều người rơi vào trạng thái “hết tiền” ngay khi Tết vừa kết thúc. Điều này khiến không ít người đổ lỗi cho dịp Tết – cho rằng lễ hội kéo dài vài ngày tạo ra “cơn bão” chi tiêu khiến tài khoản cạn kiệt. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ hơn, sẽ thấy Tết không phải nguyên nhân chính, mà chính là cách chúng ta chi tiêu và quản lý tiền bạc trong suốt cả năm mới là nguyên nhân sâu xa.

Trong văn hóa Việt Nam, Tết không chỉ là dịp lễ truyền thống để đoàn tụ gia đình, mà còn là thời điểm để biếu tặng, thăm hỏi và thể hiện lòng hiếu khách. Không có gì sai khi ai đó muốn chi nhiều hơn cho bữa cơm gia đình hay dành quà tặng cho người thân, nhưng khi những quyết định chi tiêu này được đưa ra theo cảm tính thay vì kế hoạch tài chính, chỉ sau vài ngày nghỉ, dòng tiền bắt đầu “chảy không kiểm soát”. Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, nhiều người vẫn chi tiêu trong cả năm bằng cảm xúc và thói quen tiêu tiền khi thấy tiện, thay vì căn cứ vào thu nhập, ngân sách hay mục tiêu dài hạn.

1. Gánh nặng chi tiêu sau Tết không phải mất đi, mà chỉ được dời lại

Sau Tết, thực tế là các khoản chi cố định như tiền thuê nhà trọ, sinh hoạt, học phí hay chi phí sinh hoạt hằng ngày không hề biến mất. Ngay khi kỳ nghỉ kết thúc, những loại chi phí này lại quay trở lại đúng chu kỳ, trong khi quỹ dự phòng có thể đã bị rút bớt để chi tiêu cho Tết. Điều này tạo ra cảm giác “thiếu trước hụt sau” rất nhanh chóng, khiến nhiều người không hiểu tại sao họ lại hết tiền dù trước Tết vẫn cảm thấy thoải mái.

Không chỉ ở Việt Nam, hiện tượng tiêu quá tay trong dịp lễ là câu chuyện toàn cầu. Các khảo sát tài chính tại Mỹ cho thấy rất nhiều người cảm thấy khó kiểm soát mức chi tiêu “an toàn” trong mùa lễ hội, và thậm chí một tỷ lệ đáng kể dự đoán họ sẽ rơi vào nợ nần sau kỳ nghỉ. Việc thiếu kế hoạch cụ thể và chi tiêu theo cảm hứng khiến áp lực tài chính kéo dài sang tháng mới, khiến nhiều người còn bị “ma nợ” ám ảnh sau Tết.

2. Tâm lý đằng sau việc chi tiêu dịp lễ: Cảm xúc và xã hội

Trong tâm lý học tiêu dùng, hành vi chi tiền trong các dịp lễ thường gắn với cảm xúc và kỳ vọng xã hội. Không ít người chi nhiều hơn vì muốn tạo niềm vui, muốn thể hiện tình cảm hoặc vì người khác cũng làm như vậy. Khi chúng ta liên kết việc mua sắm với tình yêu, niềm vui hay địa vị, việc kiểm soát chi tiêu trở nên khó hơn rất nhiều. Đây là lý do vì sao ngay cả những người đã lên kế hoạch trước đó cũng dễ sa vào chi tiêu vượt ngân sách.

Ở Việt Nam, chi phí Tết có thể là một khoản đáng kể đối với nhiều gia đình trẻ. Nhiều người tham gia khảo sát cho biết mức chi tiêu trung bình cho Tết có thể dao động khá rộng, tùy thuộc vào việc họ về quê hay ở lại thành phố, số lượng người trong gia đình và các mối quan hệ phải chi trả trong dịp này. Những khoản như quà biếu, đi lại, chi phí sinh hoạt và các khoản liên quan đến văn hóa lễ hội khiến tổng chi tiêu dễ vượt ngoài dự tính nếu không có kế hoạch cụ thể.

3. Không chỉ là Tết: Thiếu kế hoạch tài chính là vấn đề gốc

Trong rất nhiều trường hợp, việc chi tiêu thiếu kiểm soát suốt cả năm khiến quỹ dự phòng không đủ lớn để “cứu cánh” sau kỳ nghỉ dài. Một trong những nguyên tắc quản lý tài chính cá nhân được nhiều chuyên gia khuyến nghị là phân chia thu nhập thành ba phần: 50% cho chi tiêu thiết yếu, 30% cho nhu cầu linh hoạt và 20% cho tiết kiệm hoặc trả nợ. Nếu áp dụng nguyên tắc này đều đặn, tình trạng “hết tiền sau Tết” có thể giảm đi đáng kể, bởi bạn sẽ xây dựng được quỹ ổn định cho cả kỳ nghỉ, sinh hoạt và mục tiêu dài hạn.

Bên cạnh đó, lập kế hoạch tài chính cụ thể cho dịp Tết – bao gồm xác định ngân sách cho các khoản chi tiêu thiết yếu, quà tặng, di chuyển và cả phần dự phòng sau Tết – là bước căn bản để tránh rơi vào trạng thái “cháy túi” ngay đầu năm. Khi bạn biết chính xác nên chi bao nhiêu cho mỗi loại mục tiêu, khả năng vượt chi sẽ giảm đáng kể và bạn sẽ bước vào năm mới với tâm lý thanh thản hơn.

4. Làm thế nào để Tết không còn là nỗi lo tài chính?

Thứ nhất, hãy xem Tết như một phần nằm trong kế hoạch tài chính cả năm, chứ không phải là một “điểm nóng” chi tiêu duy nhất cần lo lắng. Điều này giúp bạn không đánh đồng kỳ nghỉ với việc “vung tay quá trán”. Thứ hai, xác định rõ ràng đâu là khoản chi mang lại giá trị thực tế và lâu dài, và đâu là chi để thỏa mãn cảm xúc nhất thời. Cuối cùng, sau khi Tết qua đi, hãy xem lại tổng chi tiêu bạn đã thực hiện và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu cho các tháng tiếp theo. Các chuyên gia cho rằng việc này là bước quan trọng để lấy lại cân bằng tài chính và hướng tới những mục tiêu tiết kiệm hoặc đầu tư xa hơn.

Kết luận

Câu chuyện “Tết xong là hết tiền” không xuất phát từ bản chất của lễ hội, mà là biểu hiện của cách chúng ta quản lý tài chính cá nhân, đặc biệt khi chi tiêu theo cảm xúc và thiếu kế hoạch rõ ràng. Khi xây dựng được một chiến lược tài chính thông minh cho cả năm và áp dụng nguyên tắc chi tiêu có kỷ luật, bạn sẽ không còn phải lo lắng về “hết tiền” ngay khi năm mới bắt đầu. Với phương pháp đúng đắn, Tết sẽ không còn là điểm gây áp lực tài chính nữa, mà trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình tài chính của bạn.

Nguồn: Tổng hợp